Nhật Bản và cuộc đua giành vé Olympic 2028: Sự thống trị của 'ông vua' bóng chuyền châu Á

Fukuoka, thành phố cảng phía nam Nhật Bản, đang khoác lên mình tấm áo mới. Không phải vì mùa hoa anh đào, mà vì một sân đấu bóng chuyền sẽ trở thành tâm điểm của cả châu Á. Cuộc đua giành tấm vé dự Olympic Los Angeles 2028 của bóng chuyền nam châu Á chính thức khởi tranh tại đây, và mọi ánh mắt đều đổ dồn về đội chủ nhà – một tập thể đã quá quen với vị thế số một. Khi tôi theo dõi các trận đấu của đội tuyển Nhật Bản trong nhiều năm qua, tôi nhận ra một điều: họ không chỉ mạnh, họ còn biết cách duy trì sự mạnh mẽ đó qua từng thế hệ. Giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2026 không chỉ là một giải đấu thông thường. Đây là vòng loại World Cup, đồng thời là bước đệm quan trọng cho kỳ Olympic 2028. Với người hâm mộ, đây là dịp để chứng kiến đẳng cấp; với tôi, đây là một thương vụ kinh doanh thể thao đang vận hành hoàn hảo. Nhật Bản bước vào giải đấu với tư cách đương kim vô địch, và họ đang đứng ở vị trí thứ sáu trên bảng xếp hạng FIVB – vị trí cao nhất trong số các đội tuyển thuộc Liên đoàn bóng chuyền châu Á (AVC). Họ nằm ở bảng A cùng với Bahrain, Oman và Australia. Tất cả các trận đấu sẽ được phát sóng trực tiếp trên nền tảng VBTV, một động thái cho thấy sự chuyên nghiệp hóa ngày càng cao của bóng chuyền châu lục. Sự thống trị của Nhật Bản không phải là điều mới. Họ là đội tuyển giàu thành tích nhất lịch sử giải đấu với 10 tấm huy chương vàng, 4 huy chương bạc và 4 huy chương đồng. Họ cũng là đội tuyển duy nhất của AVC từng giành huy chương vàng Olympic, tại Munich 2026. Trong ba kỳ giải châu Á gần nhất, họ đều có mặt trên bục vinh quang. Và mới đây, tại Volleyball Nations League 2026, họ kết thúc ở vị trí thứ tư – một kết quả vững chắc cho thấy phong độ ổn định. Nhưng tôi không muốn chỉ dừng lại ở những con số. Tôi muốn nhìn vào cấu trúc bên dưới. Mỗi trận đấu là một vụ sáp nhập trá hình — có cân đối kế toán, có áp lực cổ đông. Với Nhật Bản, bảng cân đối kế toán của họ đang rất lành mạnh. Họ có một hệ thống đào tạo trẻ bài bản, một giải đấu quốc nội chất lượng cao, và một liên đoàn biết cách vận hành. Điều này tạo ra một vòng tuần hoàn tài năng bền vững. Tuy nhiên, có một góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn đưa ra. Sự thống trị của Nhật Bản, ở một khía cạnh nào đó, có thể là con dao hai lưỡi. Khi một đội tuyển quá mạnh so với phần còn lại của bảng đấu, sức hấp dẫn của trận đấu có thể giảm đi. Bahrain, Oman và Australia – dù Australia từng vô địch năm 2026 – đều bị đánh giá thấp hơn hẳn. Điều này tạo ra một rủi ro: sự nhàm chán. Nhưng đó cũng chính là cơ hội để các đội bóng nhỏ hơn tạo ra bất ngờ, và đó là lúc câu chuyện trở nên thú vị. Tôi bắt đầu bằng một video mổ xẻ World Cup trên kênh tự lập, và cuối cùng đang mổ xẻ cả một nền công nghiệp. Bóng chuyền châu Á đang đứng trước một ngã rẽ. Việc phát sóng trên VBTV không chỉ đơn thuần là phát sóng; đó là một chiến lược mở rộng thị trường. Nếu lượng người xem ổn định, các nhà tài trợ sẽ chú ý, và giá trị thương mại của giải đấu sẽ tăng lên. Đây là bài toán kinh doanh mà không phải liên đoàn nào cũng nhìn ra. Sân trống nhưng biên bản họp cổ đông không bao giờ trống — đó là thứ COVID dạy cho người làm bóng đá. Với bóng chuyền, bài học tương tự cũng đang được áp dụng. Việc tổ chức giải đấu tại Fukuoka, một thành phố có cơ sở hạ tầng thể thao hiện đại, là một lợi thế lớn. Đội chủ nhà không phải di chuyển nhiều, người hâm mộ dễ dàng đến sân, và bầu không khí sẽ rất cuồng nhiệt. Đây là một lợi thế cạnh tranh không thể định lượng bằng số liệu, nhưng lại có tác động rất lớn đến tinh thần thi đấu. Về mặt chiến thuật, tôi không có đủ dữ liệu để phân tích sâu về đội hình hay lối chơi của từng đội. Nhưng tôi có thể nhìn vào bức tranh lớn. Nhật Bản đang sở hữu một thế hệ cầu thủ có khả năng ra quyết định trong 0,1 giây – một tốc độ xử lý tình huống mà tôi từng so sánh với meta mới của esports. Trong một trận đấu bóng chuyền, mỗi pha bóng chỉ kéo dài vài giây, và khả năng đọc tình huống nhanh chính là thứ tạo nên sự khác biệt giữa một đội bóng giỏi và một đội bóng vĩ đại. Người hâm mộ nhìn tiền đạo ghi bàn; tôi nhìn người đưa anh ta ra sân bay lúc bốn giờ sáng. Trong bóng chuyền, người hâm mộ nhìn những cú đập bóng uy lực; tôi nhìn vào cách một đội tuyển xây dựng chiều sâu đội hình. Với Nhật Bản, chiều sâu đó đang rất tốt. Họ không phụ thuộc vào một ngôi sao duy nhất, mà có một tập thể đồng đều. Điều này giúp họ duy trì sự ổn định qua nhiều giải đấu. Một nền bóng đá khỏe mạnh không đo bằng danh hiệu, mà bằng số đội bóng không phải bán sân để trả lương. Với bóng chuyền, tôi cũng nhìn theo cách tương tự. Sự phát triển của bóng chuyền châu Á không chỉ được đo bằng số huy chương của Nhật Bản, mà còn bằng việc các đội tuyển khác như Bahrain hay Oman có thể cạnh tranh sòng phẳng hay không. Giải đấu này là cơ hội để họ học hỏi và phát triển. Về mặt quy định, giải đấu tuân thủ các quy tắc chuẩn của FIVB và AVC. Không có tranh cãi hay rủi ro tuân thủ nào được đề cập. Điều này cho thấy một sự vận hành chuyên nghiệp, ổn định. Và với việc giải đấu đồng thời là vòng loại World Cup, áp lực lên các đội tuyển là rất lớn. Đây không chỉ là danh hiệu, mà còn là tấm vé đến những đấu trường lớn hơn. Tôi muốn nhìn vào tác động lan tỏa của giải đấu này. Ở thượng nguồn, hệ thống đào tạo trẻ của Nhật Bản đang hoạt động rất tốt. Ở trung nguồn, giải đấu quốc nội của họ là một trong những giải đấu chất lượng nhất châu Á. Và ở hạ nguồn, việc phát sóng trên VBTV sẽ mở rộng tầm ảnh hưởng của bóng chuyền châu Á đến khán giả toàn cầu. Đây là một chuỗi giá trị hoàn chỉnh. 380 triệu đồng mỗi vòng là con số nghe như của một câu lạc bộ giàu có, cho đến khi bạn nhìn thấy bên kia bảng thanh toán. Với bóng chuyền, tôi không có con số cụ thể về doanh thu của giải đấu này, nhưng tôi có thể thấy tiềm năng. Một giải đấu được tổ chức tại Nhật Bản, với đội chủ nhà mạnh nhất, chắc chắn sẽ thu hút được sự chú ý của truyền thông và nhà tài trợ. Đây là một cơ hội kinh doanh lớn. Vụ Rimario Gordon không nằm ở mức phí — mà nằm ở những cái bắt tay trước cả khi điều khoản được soạn thảo. Tôi dùng ví dụ này để nói về tầm quan trọng của các mối quan hệ trong thể thao. Với giải đấu này, mối quan hệ giữa các liên đoàn, giữa các đội tuyển, và giữa các nhà tài trợ sẽ quyết định sự thành công của giải đấu. Và Nhật Bản, với vị thế của mình, đang nắm giữ vai trò trung tâm. Esports chạy vòng đua mà bóng đá mất trăm năm mới tới — và nó đang vấp vào đúng những cú đá mà ta thuộc nằm lòng. Tôi từng so sánh bóng chuyền với esports về tốc độ ra quyết định. Và tôi tin rằng bóng chuyền châu Á đang đi đúng hướng. Việc áp dụng công nghệ, phát sóng trực tuyến, và xây dựng thương hiệu là những bước đi cần thiết để bắt kịp xu hướng toàn cầu. Nhìn về tương lai, tôi tin rằng giải đấu này sẽ là một cột mốc quan trọng. Không chỉ vì tấm vé Olympic, mà còn vì cách nó định hình lại bản đồ bóng chuyền châu Á. Liệu Nhật Bản có tiếp tục thống trị? Rất có thể. Nhưng liệu các đội tuyển khác có thể thu hẹp khoảng cách? Đó mới là câu hỏi thú vị. Và câu trả lời sẽ bắt đầu được viết tại Fukuoka, nơi cuộc đua giành vé Olympic 2028 chính thức khởi tranh.