Bóng đá quốc tếInfantino tự đề xuất rà soát FIFA: Chiếc xe buýt hỏng phanh và nước cờ “tự soi mình” trước cuộc bầu cử

Infantino tự đề xuất rà soát FIFA: Chiếc xe buýt hỏng phanh và nước cờ “tự soi mình” trước cuộc bầu cử

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đề xuất một cuộc rà soát độc lập đối với quyết định của FIFA, sau khi kế hoạch bán 20% cổ phần công ty thương mại liên quan World Cup bị các liên đoàn châu lục phản đối và phải rút lại vào tháng 7. Động thái này được giới quan sát coi là nước cờ kiểm soát câu chuyện trước cuộc bầu cử chủ tịch FIFA vào tháng 3. Sự kiện chính: - Infantino đề xuất để Hội đồng FIFA ủy quyền rà soát độc lập vai trò chủ tịch, Văn phòng, Hội đồng và Đại hội. - Kế hoạch bán 20% cổ phần công ty thương mại FIFA, gồm quyền liên quan World Cup, bị rút lại sau phản đối của các liên đoàn châu lục. - Hội đồng FIFA sẽ họp ngày 15 tháng 10 để quyết định có tiến hành rà soát hay không. - Cuộc bầu cử chủ tịch FIFA dự kiến diễn ra vào tháng 3. Nguồn: Gianni Infantino proposes independent review of FIFA decision-making (Reuters, Paris) – ngày xuất bản cần xác minh. Q: Vì sao Infantino đề xuất rà soát độc lập lúc này? A: Vì sau thất bại của kế hoạch bán cổ phần và trước áp lực bầu cử, ông cần chủ động định khung câu chuyện cải cách. Q: Cuộc rà soát có thực sự độc lập? A: Điểm yếu là do chính tổ chức bị rà soát ủy quyền, nên nguy cơ bị coi là hình thức vẫn hiện hữu. Q: Kế hoạch bán cổ phần có quay lại? A: Trong ngắn hạn đã đóng lại, nhưng dòng vốn tư nhân có thể quay lại qua cấu trúc thương mại khác sau bầu cử.

Tôi đọc lại tuyên bố của Gianni Infantino đúng ba lần. Không phải vì nó khó hiểu, mà vì nó quen thuộc đến mức đáng ngờ. Một tổ chức quyền lực nhất bóng đá thế giới, sau khi bị các liên đoàn châu lục chặn một thương vụ bán 20% cổ phần công ty thương mại, bỗng nhiên đề xuất để một bên ngoài rà soát lại toàn bộ quy trình ra quyết định của chính mình. Nghe như một lời xin lỗi. Nhìn kỹ, đó là một nước cờ phòng thủ trước cuộc bầu cử chủ tịch vào tháng 3. Chiếc xe buýt hai tầng của FIFA vừa hỏng phanh ở khúc cua hồi tháng 7, nhưng hệ thống lái đã lệch từ nhiều vòng đấu trước đó. Thứ Hai tuần này, trong một tuyên bố phát đi từ Paris, Infantino cho biết ông sẽ đề nghị Hội đồng FIFA xem xét việc ủy quyền cho một cuộc rà soát độc lập. Theo lời ông, cuộc rà soát sẽ nhìn vào vai trò của chủ tịch, Văn phòng, Hội đồng và Đại hội, cũng như cách thức các quyết định được đưa ra vì lợi ích tốt nhất của bóng đá. Điểm tôi chú ý nhất nằm ở động từ ông dùng: “tôi sẽ hỏi Hội đồng liệu họ có muốn ủy quyền hay không”. Không một ai bị ép buộc. Hội đồng được mời ngồi vào cùng một con thuyền. Vào tháng 7, FIFA đã rút lại kế hoạch bán 20% cổ phần thiểu số trong một công ty thương mại do FIFA kiểm soát. Khối tài sản được mang ra bán bao gồm các quyền thương mại liên quan đến World Cup, nguồn thu lớn nhất của tổ chức. Trong tuyên bố của mình, Infantino khẳng định kế hoạch “luôn cần được phê duyệt theo đúng quy trình” và nó “đã được rút lại và sẽ không tiếp tục”. Nhưng chi tiết quan trọng nhất lại ở chỗ ông thừa nhận thông tin đã xuất hiện trước khi được trình bày đầy đủ với Hội đồng và các hiệp hội thành viên. Một số liên đoàn châu lục phản đối, và thương vụ đổ vỡ. Nói cho cùng, vấn đề không nằm ở con số 20%. Vấn đề nằm ở cảm giác rằng quyết định đã được đưa ra trước khi ai kịp hỏi ý kiến. Người làm công tác quản trị sẽ nhận ra ngay khuôn mẫu ở đây. Năm 2026, FIFA từng trải qua cuộc khủng hoảng tham nhũng lớn nhất lịch sử. Sau đó, Hội đồng và Đại hội được tăng cường quyền lực để kiểm soát quyền lực tập trung của chủ tịch. Tuyên bố rà soát độc lập lần này, vì thế, không hẳn là một cuộc cách mạng mà là một cách trả lời câu hỏi cũ: tổ chức này có thực sự vận hành theo quy trình hay không? Điều tôi quan tâm nhất là trình tự. Thất bại vào tháng 7, thừa nhận quy trình có vấn đề, rồi tự mình đề xuất rà soát, rồi để Hội đồng quyết định vào ngày 15 tháng 10, và cuộc bầu cử chủ tịch diễn ra vào tháng 3. Đây là một khuôn mẫu kinh điển của cải cách phòng thủ: chính người trong cuộc chủ động mở cuộc điều tra trước khi đối thủ biến nó thành vũ khí tranh cử. Nếu đây là một trận đấu, tôi sẽ gọi đó là một cú pressing tầm cao để chặn bàn thua thứ hai. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, tôi biết rằng đội bóng nào phòng ngự trước một quả phạt góc thường để lộ khoảng trống ở phía sau. Quản trị FIFA cũng vậy. Khi một người đang nắm quyền chủ động mời gọi sự rà soát, người đó thường đang cố kiểm soát hướng gió trước khi cơn bão tới. Tôi không nói rằng mọi đề xuất cải cách đều là giả dối. Tôi nói rằng chúng ta phải nhìn vào người được lợi. Cuộc rà soát độc lập này có lợi trước nhất cho Infantino, bởi nó giúp ông xoá đi cái mác “nắm quyền lộng hành” trước kỳ bầu cử. Giới phân tích thường chia thành hai phe. Phe một tin rằng Infantino vừa có hành động đúng đắn. Phe hai cho rằng đây là chiêu bài. Tôi đứng ở phe thứ ba: động thái này là một cú lừa ngoạn mục của một người biết rằng chính ông ta là người có lợi nhất khi cuộc rà soát được tiến hành. Ông không từ chối trách nhiệm. Ông chủ động đề xuất, chủ động chọn thời điểm, chủ động mời Hội đồng tham gia. Như vậy, nếu cuộc rà soát thất bại, lỗi không chỉ nằm ở ông. Còn nếu nó thành công, ông là người khởi xướng và gặt hái danh tiếng. Một chi tiết khác mà hầu hết bài báo quốc tế bỏ qua nằm ở vai trò của Văn phòng. Văn phòng là một cơ quan nhỏ, được phép hành động khẩn cấp giữa các kỳ họp Hội đồng, và ít bị soi xét hơn Hội đồng hay Đại hội. Khi Infantino đưa Văn phòng vào diện rà soát, ông đang mở một cánh cửa mà chính ông từng dựa vào để vận hành quyền lực. Ai đang nắm Văn phòng? Chính là những người thân cận với chủ tịch. Một cuộc rà soát do người trong cuộc ủy quyền, nhìn vào một cơ quan do người trong cuộc vận hành, sẽ khó lòng tạo ra thay đổi căn cơ. Tôi đã thấy cách một bài viết gây tranh cãi có thể lan truyền nhanh hơn một bài viết đúng. Một triệu lượt xem không đến từ sự đúng, mà đến từ sự dám ngược gió. Infantino hiểu điều đó. Ông biết rằng nếu ông không tự đề xuất rà soát, các nhà báo sẽ sớm gọi đó là một vụ bê bối. Còn bây giờ, tựa đề sẽ là: “Chủ tịch FIFA chủ động cải cách”. Cách đặt câu chuyện đã thắng trước nội dung câu chuyện. Điều này khiến tôi nhớ đến những ngày đầu tôi viết về bóng đá: người ta không nhớ bạn đúng hay sai, người ta nhớ bạn đứng về phía nào. Nhìn từ góc độ tài chính, FIFA không hề rơi vào cảnh khốn khó. Tổ chức này có nguồn thu ổn định từ bản quyền truyền hình, tài trợ và các giải đấu. Việc bán cổ phần không phải là giải cứu thanh khoản. Nó là một nỗ lực mở khóa giá trị tài sản, giống như cách các quỹ đầu tư tư nhân đã làm với nhiều giải đấu châu Âu. Nhưng bán cổ phần của chính World Cup lại là một chuyện khác. Đó là tài sản biểu tượng, gắn với danh tiếng của cả nền bóng đá. Nếu thương vụ này thành công, lần sau người ta có thể bán thêm 10%, rồi 20% nữa, và câu hỏi “ai thực sự sở hữu bóng đá” sẽ trở nên không thể trả lời. Các liên đoàn châu lục đã chặn lại thương vụ. Không có tên liên đoàn nào được nêu trong tài liệu gốc, nhưng nhiều khả năng UEFA nằm trong nhóm phản đối, bởi lịch sử căng thẳng về thương mại hóa và quản trị. Điều đó cho thấy quyền lực không hoàn toàn nằm trong tay một người. FIFA có 211 hiệp hội thành viên, xếp trong 6 liên đoàn châu lục. Khi các khối này đoàn kết, chủ tịch cũng phải lùi bước. Và việc lùi bước đúng lúc, trước bầu cử, có thể biến một thất bại thành một cơ hội chính trị. Tôi có thể sai. Nếu Hội đồng FIFA vào ngày 15 tháng 10 trao quyền cho một ủy ban thực sự độc lập, với ngân sách riêng, với thành viên không liên quan đến FIFA, thì đây sẽ là bước tiến có thật. Lúc đó tôi sẽ lên tiếng thừa nhận. Nhưng tôi đã chứng kiến quá nhiều lần “độc lập” trong bóng đá chỉ là cách gọi khác của việc tự bào chữa. Tiền lệ từ các đợt cải cách FIFA sau năm 2026 cho thấy người ta có thể xây dựng bộ máy giám sát, nhưng nếu nó không có quyền phủ quyết thật sự, nó sẽ biến thành một cái bóng trang trí. Rủi ro lớn nhất của Infantino không nằm ở thất bại tháng 7. Nó nằm ở chỗ cuộc rà soát này có thể bị đánh giá là hình thức. Một cuộc rà soát hình thức sẽ khiến áp lực từ báo chí và các hiệp hội thành viên tăng lên, chứ không giảm. Cử tri tại Đại hội có thể tự hỏi: nếu ông ấy thực sự muốn minh bạch, tại sao lại để Văn phòng tự rà soát Văn phòng? Nếu câu hỏi đó lan rộng, cuộc bầu cử tháng 3 sẽ trở nên khó lường hơn nhiều so với toan tính hiện tại. Còn nhớ cách Infantino luôn nói rằng FIFA cần “bóng đá cho tất cả”. Câu khẩu hiệu đó nghe rất hay, nhưng vấn đề nằm ở cách tiền được phân bổ. Nếu rà soát độc lập chỉ để xoa dịu dư luận, tiền vẫn sẽ chảy theo cùng một kênh quyền lực. Nếu rà soát thật sự tạo ra quy trình phê duyệt minh bạch, một số quyết định chiến lược sẽ phải chờ ý kiến của 211 hiệp hội. Điều đó có thể làm chậm tốc độ thương mại hóa, nhưng lại củng cố tính hợp pháp của FIFA. Có một sự đánh đổi mà các nhà lãnh đạo như Infantino thường không thích: minh bạch có nghĩa là mất kiểm soát. Trong bóng đá, tôi học được rằng thời điểm quan trọng nhất là trước khi bóng chạm lưới. Quản trị quyền lực cũng có những khoảnh khắc nhạy cảm như vậy. Tuyên bố thứ Hai là khoảnh khắc trước khi bóng chạm lưới. Cuộc họp ngày 15 tháng 10 sẽ cho biết Hội đồng FIFA chọn cách phòng ngự hay tấn công. Nhưng dù họ chọn gì, đối thủ thật sự của Infantino vẫn là thời gian. Càng gần tháng 3, mọi quyết định đều bị nhìn qua lăng kính bầu cử. Một cuộc rà soát độc lập được công bố quá sát ngày bỏ phiếu sẽ không khác gì một quả phạt đền gây tranh cãi trong phút bù giờ. Tôi muốn nói thêm về phản ứng của các hiệp hội thành viên. Họ không xuất hiện trong bài viết gốc. Không có một lời trích dẫn phản đối nào. Điều này khiến bài viết mất cân bằng. Nhưng trong đời thực, những tiếng nói phản đối sẽ sớm xuất hiện. Họ có thể không lên tiếng ngay vì tôn trọng quy trình, hoặc vì đang chờ thời điểm. Nếu một liên đoàn châu lục lớn công bố lập trường trước ngày 15 tháng 10, sức ép sẽ đẩy cuộc họp Hội đồng vào thế khó. Về dài hạn, việc rút lại kế hoạch bán cổ phần là một tín hiệu có ý nghĩa với thị trường vốn thể thao. Các quỹ đầu tư tư nhân muốn mua một phần World Cup có thể sẽ không dễ dàng tìm được một thương vụ tương tự. Nhưng dòng vốn không biến mất. Nó sẽ tìm kiếm những cấu trúc khác: một công ty quyền truyền thông khu vực, một quỹ phát triển hạ tầng, hoặc một gói quyền thương mại không mang tên FIFA trực tiếp. Chừng nào còn có tài sản thể thao, chừng đó còn có kỹ nghệ chuyển tiền vào những chiếc hộp mới. Vậy điều gì sẽ xảy ra vào ngày 15 tháng 10? Có ba khả năng. Một là Hội đồng đồng ý tiến hành rà soát, đúng như kịch bản Infantino vẽ ra. Hai là Hội đồng từ chối, biến Infantino thành người “muốn đổi mới nhưng bị ngăn cản”. Ba là Hội đồng trì hoãn, chờ thêm thông tin. Cả ba khả năng đều có thể được dùng để phục vụ chiến dịch bầu cử. Đó chính là mánh khóe của một chính trị gia giàu kinh nghiệm: không bao giờ để mình bị đặt vào thế không có đường lui. Tôi không tin cuộc rà soát này sẽ dẫn tới việc Infantino mất quyền lực. Ông vẫn là người nắm trong tay bộ máy, lịch trình và nguồn lực truyền thông. Nhưng tôi tin cuộc rà soát này sẽ làm một việc quan trọng: buộc tất cả những ai làm bóng đá phải nói rõ họ đứng ở đâu. Kỷ nguyên bóng đá toàn cầu hóa đã tạo ra những đế chế quyền lực khổng lồ. Việc một vị chủ tịch tự nguyện mở cửa cho người ngoài nhìn vào là chuyện hiếm. Đáng tiếc là cánh cửa đó lại được mở vào đúng mùa bầu cử. Nhìn lại một vòng, tôi nghĩ về những gì tôi đã viết từ thời còn làm báo giấy. Bóng đá không bao giờ chỉ là 22 cầu thủ trên sân. Bóng đá là câu chuyện của những người cầm bút, cầm micro và cầm quyền. Khi đèn sân vận động tắt, câu chuyện quyền lực mới bắt đầu sáng. Hôm nay, Infantino vừa bật lên một ngọn đèn mà ông hy vọng sẽ chiếu vào những góc phòng ông muốn. Nhưng đèn pha đã bật, ai nhìn vào cũng thấy được. Từ đây đến tháng 3, tất cả chúng ta đều là khán giả. Có một câu nói tôi vẫn dùng khi gặp những kẻ chuyên bảo bóng đá là trò giải trí thuần túy: tôi sợ bóng đá dừng lại, nhưng hóa ra tôi sợ hơn khi không còn ai tranh luận. Cuộc bầu cử FIFA tháng 3 sẽ không được quyết định trên sân cỏ, nhưng nó sẽ được quyết định bằng chính những cuộc tranh luận về quyền lực, tiền bạc và sự minh bạch. Hôm nay, một chủ tịch đã tự đưa mình vào vòng tròn. Ngày 15 tháng 10, Hội đồng sẽ cầm bút chấm điểm.
Cầu thủ liên quan