Lễ hội Trung thu Bãi Cháy: Sức mạnh thể thao ẩn chứa trong từng điệu múa lân

Đêm hội Trung thu tại phường Bãi Cháy, TP. Hạ Long (Quảng Ninh) đã khép lại trong sự luyến tiếc của hàng nghìn người tham gia. Nhưng điều khiến tôi – một người viết về thể thao suốt 40 năm – không thể ngừng suy nghĩ, là màn trình diễn của các đoàn lân sư rồng trong đêm ấy. Khi những chú lân nhún nhảy, dựng tháp, chao lượn theo tiếng trống, tôi thấy trong họ hình ảnh của những vận động viên thực thụ: toát mồ hôi, kiểm soát hơi thở, phối hợp ăn ý từng chuyển động. Mối liên hệ giữa một lễ hội truyền thống và những giá trị thể thao không còn là một ẩn dụ. Trong hai năm liên tiếp, Công ty CP Mặt Trời Hạ Long (thành viên Tập đoàn Sun Group) đã tổ chức chương trình này, biến Bãi Cháy thành điểm hẹn không thể bỏ qua mỗi dịp rằm tháng Tám. Năm nay, đoàn diễu hành gồm 60 xe buggy, 9 xe hoa đèn lồng, cùng màn trình diễn 3D mapping và 10 phút pháo hoa tầm cao đã thổi hồn vào không gian vịnh. Hàng ngàn người chen chân trên các tuyến phố, trẻ em ngồi trên vai bố mẹ, háo hức giơ tay. Khung cảnh đó chẳng khác nào một lễ khai mạc đại hội thể thao. Múa lân sư rồng, từ góc nhìn của tôi, là một môn võ thuật – thể thao biểu diễn đúng nghĩa. Người múa lân phải mang vác đầu lân nặng, thực hiện các động tác nhào lộn, xoay người chóng mặt, điều khiển 'con vật' theo từng nhịp trống. Không có nền tảng thể lực tốt, không ai duy trì được cường độ đó trong 10 hay 15 phút. Họ là những vận động viên không được ghi tên vào bảng vàng, nhưng luôn hiện diện trên các sân khấu đường phố. Bên cạnh đó, màn diễu hành xe buggy cũng mang dáng dấp của một giải đua. 60 chiếc xe nối đuôi nhau, đèn nhấp nháy, chạy thành từng nhịp. Tài xế phải xử lý tình huống trong dòng người đông đúc, phối hợp tốc độ và khoảng cách – một bài kiểm tra về sự tập trung và kỹ năng. Còn màn trình diễn 3D mapping trên mặt tòa nhà là một bản giao hưởng của công nghệ, nơi hàng chục kỹ sư, nghệ sĩ làm việc như một đội ngũ vận hành sân đấu. Tôi biết, sẽ có ý kiến cho rằng tôi đang cường điệu hóa. Lễ hội không có bảng tỷ số, không có trọng tài, không có huân chương. Nhưng thể thao không bó hẹp trong các con số và bảng xếp hạng. Thể thao là sự vượt qua giới hạn bản thân, là tinh thần đồng đội, là sự tôn trọng người biểu diễn. Nhìn các nghệ sĩ múa lân tập luyện hàng giờ để có một đêm tỏa sáng – đó cũng là tinh thần của một vận động viên. Có lẽ tôi sai, nhưng tôi tin rằng cách nhìn này giúp chúng ta tôn trọng hơn những người lao động nghệ thuật. Chị Thu Hương, một cư dân Bãi Cháy, nói với tôi rằng chị đã đưa con đi xem lễ hội năm thứ hai. 'Năm ngoái thằng bé còn khóc vì sợ tiếng pháo. Năm nay nó đòi mẹ mua đèn ông sao và bắt chước điệu múa lân. Mệt nhưng vui lắm!' Còn anh Minh, du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh, không giấu được sự ngỡ ngàng: 'Tôi cứ nghĩ Trung thu chỉ có bánh nướng và mâm cỗ, không ngờ ở Hạ Long lại có một lễ hội đường phố hoành tráng như thế này. Nó giống như một lễ hội thể thao đường phố thực thụ.' Điều đáng nói là sự kiện được tổ chức bởi Sun Group – một tập đoàn được biết đến nhiều hơn qua các dự án bất động sản và du lịch. Việc họ đầu tư vào một lễ hội văn hóa – thể thao cộng đồng cho thấy một hướng đi mới: doanh nghiệp không chỉ xây hạ tầng mà còn kiến tạo đời sống tinh thần. Trong bối cảnh Hạ Long đang muốn kéo dài mùa du lịch và giảm tính thời vụ, một sự kiện diễn ra vào dịp Trung thu là một điểm cộng lớn. Đây có thể là kênh quảng bá thương hiệu hiệu quả gấp nhiều lần các chiến dịch quảng cáo tĩnh. Tôi muốn nói thêm về con số sản xuất. 60 xe buggy, 9 xe hoa, 10 phút pháo hoa, màn 3D mapping – tất cả là những chỉ số biết cách tạo ra cao trào. Nhưng tôi thấy nó gần với một buổi lễ bế mạc của SEA Games hơn là một lễ hội thông thường. Sự tương đồng nằm ở nhịp điệu: từng tiết mục nối tiếp như các môn thi, đẩy cao trào dần lên, rồi đột ngột bùng nổ bằng màn pháo hoa cuối cùng. Kịch bản đó được dàn dựng bởi những đạo diễn chương trình có kinh nghiệm. Với người dân địa phương, lễ hội còn có ý nghĩa lớn hơn. Họ không chỉ là khán giả – họ là thành viên của một cộng đồng đang tự hào về nơi mình sống. Khi các con đường trở thành sân khấu, mọi người trở thành một phần của đội hình. Tôi nhìn thấy một phụ nữ lớn tuổi đứng ở ban công nhà mình, tay vỗ theo nhịp trống, miệng nhẩm theo bài hát. Khoảnh khắc đó, bà không đơn thuần là khán giả, mà là một cổ động viên cuồng nhiệt. Đó là tinh thần thể thao đích thực. Còn một khía cạnh nữa: sự rèn luyện thể chất của các diễn viên, vũ công. Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm của Hạ Long, họ phải diện trang phục nặng, chạy nhảy liên tục. Tôi dám cá rằng nhịp tim của họ trung bình ở mức 150-160 lần/phút trong suốt 45 phút biểu diễn – tương đương với một bài tập interval. Họ đã chuẩn bị hàng tuần, có thể là hàng tháng, để mang đến một đêm hoàn hảo. Nếu không có chế độ tập luyện thể lực, một người bình thường không thể chịu nổi sức nặng của việc khiêng lân và múa. Tôi cũng muốn dành một lời cho các lực lượng an ninh, y tế. Tại đây, họ được bố trí dọc tuyến đường, các điểm cứu thương di động luôn sẵn sàng. Điều đó phản ánh sự chuyên nghiệp của ban tổ chức, tương tự như cách các giải đấu lớn đảm bảo an toàn cho cầu thủ và khán giả. Đây là một tín hiệu đáng mừng cho các sự kiện cộng đồng quy mô lớn tại Việt Nam. Nước mắt của tôi lẫn vào màn pháo hoa đêm đó. Không phải vì tiếc điều gì, mà vì tôi nhận ra ở Bãi Cháy, người ta đã tìm thấy một phiên bản thể thao rất đỗi giản dị của hạnh phúc: trẻ con chạy nhảy, người lớn nắm tay nhau, các nghệ sĩ nhào lộn trên đôi chân trần. Tôi không viết để được đồng tình. Tôi viết để đánh thức một câu hỏi đang ngủ quên: chúng ta có đang quá đề cao đấu trường chuyên nghiệp mà quên mất rằng thể thao bắt nguồn từ chính những lễ hội dân gian này? Câu trả lời, theo tôi, là có. Tạm biệt Bãi Cháy, tôi vẫn giữ trong mình một hình ảnh của sự thuộc về: những em bé hòa vào dòng người, những cụ già mỉm cười trong tiếng trống, và những vũ công lân rực rỡ dưới ánh đèn. Có ngôi sao chỉ cháy rực ở nơi mình được yêu, không phải nơi đèn sáng. Năm sau, tôi sẽ quay lại. Và tôi đặt cược rằng lễ hội này sẽ tiếp tục lớn hơn, bền bỉ hơn, giống như một đội bóng trẻ được nuôi dưỡng bằng tình yêu của khán giả. Nếu ai đó hỏi tôi: đêm nay bạn xem thể thao ở đâu? Tôi sẽ chỉ về Bãi Cháy. Ở đó, thể thao không nằm trong khuôn viên sân vận động, mà nằm trên từng con phố, trong từng động tác múa lân, trong nụ cười của trẻ em. Có lẽ đó là mô hình 'thể thao cho tất cả' mà nhiều quốc gia hướng tới. Hạ Long – một thành phố du lịch – đã làm được điều này một cách tự nhiên, không gượng ép. Và điều đó, theo tôi, đáng quý hơn bất kỳ một tấm huy chương nào.