16 tay vợt trẻ và tấm vé đến Quần đảo Faroe: Bài học từ một hiệp hội nhỏ

Tôi đã khóc khi nhầm tên Rapinoe ba lần — nhưng giọt nước mắt ấy không phải vì xấu hổ. Nó là bài học về việc nhìn nhận đúng giá trị của những con người đang âm thầm xây dựng nền móng. Hôm nay, tôi muốn kể cho các bạn nghe về một câu chuyện không có ánh đèn sân khấu, không có hợp đồng tài trợ triệu đô, nhưng lại chứa đựng một thông điệp mạnh mẽ về sự phát triển bền vững của thể thao. Đó là Hiệp hội Bóng bàn Đảo Wight (Isle of Wight Table Tennis Association), một tổ chức nhỏ bé thuộc hệ thống Bóng bàn Anh (Table Tennis England). Vào ngày 4 tháng 9 vừa qua, họ tổ chức Đêm Trao Giải thường niên. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đằng sau sự kiện này là những tín hiệu mà tôi — một người đã dành 44 năm quan sát thể thao nữ và các giải đấu phong trào — cho rằng chúng ta cần phải chú ý. Chủ tịch Alex Rorke đã dành lời cảm ơn tới những người tổ chức sự kiện: Pat Thorley, Paul Cates, Tim Giles và Peter Clarke. Những cái tên không nổi tiếng, nhưng họ chính là những người giữ cho ngọn lửa phong trào cháy mãi. Tôi luôn tin rằng, ở bất kỳ đâu, từ một làng quê Nhật Bản nhỏ bé đến một hòn đảo của Vương quốc Anh, chính những con người như họ mới là nền tảng thực sự của thể thao đỉnh cao. Điểm nhấn đáng chú ý nhất của buổi lễ là giải thưởng dành cho các tay vợt xuất sắc, được trao bởi Mike Turner, một tay vợt đang thi đấu ở Hạng Nhất. Điều này cho thấy một cấu trúc giải thưởng rõ ràng, từ các giải đấu trong năm cho đến giải vô địch. Nhưng điều khiến tôi thực sự quan tâm, và cũng là lý do tôi viết bài này, chính là thông báo về giải đấu mùa đông sắp tới. Giải đấu mùa đông (Winter League) sẽ bắt đầu vào đầu tháng 10, với cấu trúc bốn hạng đấu. Con số này không lớn, nhưng nó cho thấy sự ổn định và nỗ lực duy trì hệ thống thi đấu thường xuyên cho các tay vợt ở mọi trình độ. Tuy nhiên, con số 16 tay vợt trẻ dưới 16 tuổi tham gia giải đấu mới là điều khiến tôi phải dừng lại. Chủ tịch Alex Rorke đã mô tả đây là "một dấu hiệu tích cực cho tương lai". Tôi hoàn toàn đồng ý. Nhưng tôi muốn phân tích sâu hơn một chút. Ở tuổi 60, tôi đã chứng kiến quá nhiều hiệp hội, câu lạc bộ chỉ tập trung vào thành tích trước mắt của đội tuyển quốc gia mà quên mất việc vun trồng cho thế hệ kế cận. Họ quên rằng một tay vợt 30 tuổi hôm nay đã từng là một cậu bé 10 tuổi cầm vợt lần đầu tiên trong một giải đấu cấp cơ sở như thế này. 212 lượt xem ở tuổi 51 dạy tôi nhiều hơn 30 năm ngồi trong phòng thu, và một trong những bài học đó là: sự bền bỉ của một hệ thống thể thao được đo bằng chiều sâu của đội ngũ trẻ, không phải bằng chiều cao của một vài ngôi sao. 16 tay vợt trẻ trong một giải đấu bốn hạng đấu. Trong bối cảnh thể thao thành tích cao, con số này có thể bị coi là nhỏ bé. Nhưng hãy nhìn vào tương lai. Nếu chỉ một nửa trong số họ tiếp tục gắn bó với môn bóng bàn trong 5 năm tới, thì hiệp hội này đã có một đội ngũ kế cận vững chắc. Nếu chỉ một hoặc hai trong số họ vươn lên thi đấu chuyên nghiệp, thì đó là thành công vang dội từ một mô hình phát triển bền vững. Bên cạnh đó, hiệp hội cũng công bố kế hoạch cử một đội gồm 8 tay vợt tham dự Đại hội Thể thao Đảo Quốc tế (International Island Games) tại Quần đảo Faroe vào cuối mùa giải. Đây là một bước đi quan trọng. Việc tham gia một giải đấu quốc tế, dù là giữa các hòn đảo, sẽ mang lại cho các tay vợt trẻ — và cả những tay vợt giàu kinh nghiệm — cơ hội cọ xát với những phong cách chơi khác nhau, học hỏi cách quản lý cảm xúc trong môi trường thi đấu xa nhà. Tôi đã thấy quá nhiều tài năng trẻ chững lại vì chỉ thi đấu trong một môi trường quen thuộc. Nhưng tôi muốn đưa ra một góc nhìn phản biện. Nhiều người có thể nghĩ rằng việc đầu tư vào một giải đấu cấp đảo như thế này là lãng phí. Họ sẽ nói rằng thay vì cử 8 người đi Faroe, họ nên tập trung nguồn lực vào việc đào tạo cá nhân. Tôi không đồng ý. Trong một hiệp hội nhỏ, việc tạo ra một trải nghiệm quốc tế tập thể sẽ xây dựng tinh thần đồng đội, tạo ra một cột mốc đáng nhớ để giữ chân các tay vợt trẻ ở lại với môn thể thao này. Đó là khoản đầu tư cho văn hóa thể thao, thứ mà các chỉ số thành tích không thể đo lường được. Tôi nhớ lại khoảng thời gian tôi theo dõi các trận đấu của đội tuyển nữ Việt Nam trong đại dịch. 90 ngày, 156 trận đấu, và một loạt bài 12 kỳ — tôi không viết về lịch sử, tôi đang lưu giữ nó. Tôi đã thấy những cô gái Việt Nam, với điều kiện tập luyện còn khó khăn hơn cả một hòn đảo nhỏ ở Anh, vẫn kiên trì tập luyện và thi đấu. Họ đã cho tôi thấy rằng, điều kiện cơ sở vật chất không phải là yếu tố quyết định duy nhất. Tinh thần, sự tổ chức và niềm đam mê mới là điều tạo nên sự khác biệt. Trở lại với Đảo Wight, tôi nhìn thấy một mô hình mà các hiệp hội thể thao ở Việt Nam, cũng như ở Nhật Bản, có thể học hỏi. Đó là sự kiên trì trong việc tổ chức các giải đấu thường xuyên, sự trân trọng những người làm công tác tổ chức, và quan trọng nhất, là sự đầu tư có chiều sâu cho các tay vợt trẻ. Người ta hỏi tôi 60 tuổi sao vẫn la hét trước màn hình. Tôi hỏi ngược lại: sao phải ngừng? Bởi vì những câu chuyện như thế này, những câu chuyện về sự phát triển âm thầm nhưng bền bỉ, chính là thứ tôi muốn theo đuổi đến cuối cùng. Bóng đá nữ không cần được giải cứu. Nó cần được nhìn bằng đôi mắt biết nhìn. Và bóng bàn cũng vậy. Thể thao đỉnh cao không thể tồn tại nếu không có một hệ thống cơ sở vững mạnh. Hãy nhìn vào Đảo Wight. Họ có 16 tay vợt trẻ. Họ có một giải đấu bốn hạng đấu. Họ có một đội tuyển đi thi đấu quốc tế. Họ không có ngôi sao, không có nhà tài trợ lớn. Nhưng họ có một nền móng. Và với tôi, đó là tất cả những gì cần thiết để bắt đầu một hành trình lớn. Tương lai của bóng bàn Anh, hay bóng bàn thế giới, không nằm ở những nhà vô địch Olympic hiện tại. Nó nằm ở những giải đấu như thế này, ở những con người như Pat Thorley, Paul Cates, Tim Giles, Peter Clarke và Mike Turner. Họ là những người không bao giờ xuất hiện trên truyền hình, nhưng họ chính là những người tạo ra các nhà vô địch của tương lai. Và đó là lý do tại sao tôi viết bài này. Không phải để ca ngợi một hiệp hội nhỏ ở Anh, mà để nhắc nhở chúng ta rằng, ở bất kỳ đâu, sự phát triển bền vững luôn bắt đầu từ những điều nhỏ bé nhất. Tôi sẽ tiếp tục theo dõi giải đấu mùa đông của họ, và tôi sẽ đặc biệt quan tâm đến kết quả của đội tuyển tại Đại hội Thể thao Đảo Quốc tế tại Faroe. Đó sẽ là thước đo đầu tiên cho sự thành công của chiến lược phát triển này. Khi tôi nhìn thấy một tay vợt trẻ 14 tuổi ở Đảo Wight đánh bại một đối thủ lớn hơn mình 10 tuổi trong một trận đấu căng thẳng, tôi sẽ nhớ rằng, tôi đã từng chứng kiến những điều tương tự ở Việt Nam. Và tôi sẽ mỉm cười, vì tôi biết rằng, thể thao thế giới đang được vun đắp từ những gốc rễ vững chắc nhất. 90 ngày, 156 trận đấu, và một loạt bài 12 kỳ — tôi không viết về lịch sử, tôi đang lưu giữ nó. Và hôm nay, tôi đang lưu giữ câu chuyện của Đảo Wight, một câu chuyện nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn với tôi.