Antibes: Samokhin bất bại, Noirault trọn vẹn một ngày ở Europe Youth Top 10 U19

Một ngày thi đấu ở Antibes, bốn lần tỉ số đổi chiều theo cùng một kịch bản: người dẫn trước ngã ngựa, người bị dẫn đứng dậy. Có ván khởi đầu từ thế 0-3 rồi khép lại 4-3. Có ván từ 1-3 rồi cũng 4-3. Bảng điểm xếp cạnh nhau những dòng giống hệt, khô khốc như mảnh gốm vỡ trên khay khai quật. Nhưng tôi đã ngồi đủ lâu bên lề sân để hiểu: phía sau bốn dòng kết quả ấy là bốn lần tâm lý con người bị bẻ gãy rồi tự hàn lại. Với một giải đấu trẻ, đó mới là thứ đáng ghi chép hơn cả chiến thắng. Người ta tìm ngọc dưới lòng đất; tôi tìm ngọc dưới lòng người. Sự kiện mang tên Europe Youth Top 10, bảng U19 nam, do Liên đoàn bóng bàn châu Âu (ETTU) tổ chức tại Antibes, miền nam nước Pháp. Đây là sân chơi quy tụ những tay vợt trẻ tốt nhất lục địa ở độ tuổi dưới 19, thi đấu theo thể thức vòng tròn, mỗi trận tối đa bảy ván. Danh sách tham dự trải khắp châu Âu: Nga, Pháp, Bulgaria, Bồ Đào Nha, Ba Lan, Slovakia, Romania. Với một người làm nghề quan sát lứa trẻ như tôi, đây là dạng giải đấu có giá trị riêng. Nó không đem lại điểm xếp hạng cấp cao, không có tiền thưởng đáng kể, nhưng nó là nơi người ta nhìn thấy một thế hệ đang thành hình — những cái tên mà vài năm nữa có thể bước lên sân khấu lớn hơn. Trong ngày thi đấu được ghi nhận, Aleksei Samokhin của Nga là người giữ vững phong độ nhất. Anh thắng Velichkov (Bulgaria) 4-2 sau khi hai bên hòa 2-2, rồi vượt qua Abiodun (Bồ Đào Nha) 4-3 sau khi bị dẫn 2-3. Hai trận, hai lần phải bản lĩnh ở những ván cuối. Với một tay vợt U19, việc giữ được cái đầu lạnh khi thế trận trôi về phía đối thủ là dấu hiệu quý hơn mọi cú giật uy lực. Bóng bàn trẻ không thiếu người đánh hay; nó thiếu người biết đánh đúng lúc. Antoine Noirault của Pháp có ngày thi đấu trọn vẹn nhất về mặt kết quả: thắng Arpas (Slovakia) 4-1, thắng Blaszczyk (Ba Lan) 4-1, và thắng Velichkov 4-3 sau khi bị dẫn 1-3. Ba trận thắng trong một ngày, hai trong số đó áp đảo. Nathan Pilard, đồng hương của Noirault, cũng để lại dấu ấn khi thắng Arpas 4-1 và Blaszczyk 4-1 — những tỉ số cách biệt nhất trong phần kết quả được nhắc tới. Phía bên kia, Tiago Abiodun của Bồ Đào Nha có một ngày đáng nhớ theo cách khác: sau khi thắng Blaszczyk 4-2, anh lật ngược thế trận từ 0-3 để thắng Velichkov 4-3. Một tay vợt trẻ bị dẫn ba ván trắng mà vẫn đứng dậy được thì cái đứng dậy ấy nói về tâm lý nhiều hơn kỹ thuật. Người chịu ngày khó khăn nhất là Yoan Velichkov của Bulgaria. Anh thua ba trận trước ba đối thủ khác nhau — Samokhin, Abiodun, Noirault — trong đó hai trận thua ở ván quyết định sau khi từng nắm lợi thế. Cùng cảnh ngộ là Marcel Blaszczyk của Ba Lan, thua Abiodun, Noirault và Pilard. Samuel Arpas của Slovakia khép ngày bằng chiến thắng 4-3 trước Flavio Mourier (Pháp) sau khi bị dẫn 1-3. Và rồi là hai cái tên lặng lẽ rời cuộc chơi: Patryk Zyworonek (Ba Lan) và Robert Istrate (Romania) rút lui vì chấn thương. Trong một bảng đấu nhỏ, hai ca rút lui là điều không thể bỏ qua. Có một điểm đáng chú ý về cấu trúc của ngày thi đấu này. Ít nhất sáu trận trong phần kết quả được nhắc tới phải kéo tới ván thứ bảy. Ở một giải vòng tròn, việc nhiều trận đấu kéo dài như vậy cho thấy mặt bằng trình độ của nhóm khá đồng đều — không có tay vợt nào thống trị tuyệt đối. Nhưng nó cũng đặt ra một vấn đề khác về thể lực: một tay vợt U19 chơi nhiều trận bảy ván trong cùng một ngày là điều mà cơ thể chưa trưởng thành phải gánh chịu. Tôi đã dành phần lớn sự nghiệp để theo dõi những lứa tuổi này, và điều khiến tôi chú ý ở Antibes không phải là ai thắng ai, mà là cách họ thắng. Bốn lần lật ngược thế trận trong một ngày — Samokhin từ 2-3, Abiodun từ 0-3, Noirault từ 1-3, Arpas từ 1-3 — là một mô thức hành vi, không phải một mô thức kỹ thuật. Nó nói rằng lứa U19 này có tinh thần bền bỉ, nhưng cũng nói rằng họ dễ để mất thế trận. Một người vừa có thể bị dẫn ba ván vừa có thể lật ngược ba ván là người chưa ổn định. Ở tuổi này, sự bất ổn định ấy là bình thường; điều quan trọng là nó có được uốn nắn hay không. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu trẻ của tôi, tôi luôn để ý một chi tiết ít ai nhắc tới: bản tin kết quả chỉ kể lại phần nổi của tảng băng. Phần được viết ra thường là những trận có kịch tính, có lật ngược, có tay vợt chủ nhà. Phần không được viết ra — những trận thắng thẳng thắn, những tay vợt vô danh gặp đối thủ khó — lại có thể quan trọng hơn. Vì vậy khi đọc một bảng kết quả, tôi luôn tự nhắc mình: cái không có trong đó đôi khi đáng chú ý hơn cái có. Đây là chỗ tôi muốn nói thẳng một điều mà những bản tin kết quả thường bỏ qua. Một giải đấu như Europe Youth Top 10 không tạo ra điểm xếp hạng cấp cao, không đưa ai lên bảng vàng thế giới. Giá trị của nó nằm ở chỗ khác: nó là một điểm kiểm tra trên con đường phát triển. Nhưng chính vì không có sức nặng xếp hạng, người ta rất dễ thổi phồng một ngày thi đấu tốt thành một lời tiên tri. Tôi đã thấy quá nhiều tay vợt trẻ có một giải bùng nổ rồi biến mất, và quá nhiều người bị lãng quên chỉ vì một ngày họ chơi dưới sức. Cũng cần nhắc tới một góc nhìn khác. Giải đấu diễn ra tại Pháp, và phần kết quả được nhắc tới nghiêng về các tay vợt Pháp — Noirault, Pilard, Mourier. Việc ba tay vợt Pháp xuất hiện trong một bảng "Top 10" có thể phản ánh chiều sâu thật của lò đào tạo Pháp, nhưng cũng có thể chỉ là hệ quả của việc giải đấu được đưa tin từ góc nhìn nước chủ nhà. Muốn biết chính xác thì cần thêm dữ liệu từ những giải khác. Và điều cuối cùng, có lẽ cũng là điều khiến tôi trăn trở nhất: hai ca rút lui vì chấn thương. Ở lứa U19, cơ thể vẫn đang lớn, dây chằng và khớp chưa chịu được khối lượng thi đấu dày như người lớn. Một ngày nhiều trận bảy ván là môi trường quá tải điển hình. Bóng bàn trẻ châu Âu có hệ thống giải đấu tốt hơn nhiều nơi khác, nhưng hệ thống tốt không tự động bảo vệ được đầu gối và cổ chân của một đứa trẻ mười bảy tuổi. Tôi từng ngồi cạnh một cậu bé trong phòng phẫu thuật, và tôi biết tiếng khóc trong điện thoại của một tài năng trẻ kéo dài hơn mọi bản tin chiến thắng. Tôi rời Antibes với một cuốn sổ đầy những dòng ghi chép và một cảm giác quen thuộc. Mỗi lứa cầu thủ là một lớp địa tầng; tôi cạo bụi thời gian để đọc thanh xuân. Samokhin giữ vững, Noirault có một ngày trọn vẹn — nhưng cả hai đều mới chỉ đứng ở lớp trầm tích trên cùng. Bên dưới họ, có những cái tên vừa rút lui vì chấn thương, những người có thể sẽ không bao giờ được nhắc tới nữa. Và trong số những người thua hôm nay, biết đâu lại có người sẽ trả lời vào một ngày khác. Khán giả rời khỏi sân nhưng không bao giờ rời khỏi lịch sử. Những ván bóng ở Antibes rồi sẽ bị quên, nhưng chúng là một phần của quá trình trưởng thành. Điều tôi muốn biết là: ba năm nữa, bao nhiêu cái tên trong ngày hôm nay còn trụ lại ở đỉnh cao? Bóng bàn trẻ dạy tôi rằng hạt giống tốt nhất thường nảy mầm muộn nhất, và im lặng lâu nhất.