Nintendo Direct: Ocarina of Time trở lại, Switch 2 và cuộc chia tay chậm với thế hệ cũ

Khoảnh khắc trailer The Legend of Zelda: Ocarina of Time Remake bung ra khỏi màn hình, căn hộ của tôi ở Chicago im đến mức nghe rõ tiếng lò sưởi. Tôi ngồi xem một buổi trình diễn game, nhưng trong đầu lại vang lên câu tôi từng viết cách đây nhiều năm: có những trận cầu không nằm trên sân cỏ, mà nằm sâu trong lòng người. Buổi Nintendo Direct hôm ấy là một trận cầu như thế — không trọng tài, không tỉ số, nhưng đầy căng thẳng, chia phe và những toan tính nằm khuất sau đường biên. Điều khiến tôi dừng lại lâu hơn cả phần hình ảnh của Ocarina of Time Remake là dòng chữ nhỏ ở cuối mỗi đoạn giới thiệu. Phần lớn tựa game được trình chiếu trong Direct là độc quyền Switch 2. Một nhóm nhỏ hơn vẫn dành cho Switch đời đầu. Kèm theo đó là một câu thông báo được viết rất nhẹ tay: hỗ trợ cho chiếc Switch gốc đang dần khép lại. Tôi làm nghề dẫn chương trình và đưa tin về esports cho thị trường Mỹ. Mười ba năm theo nghề dạy tôi rằng mọi bản công bố đều có hai lớp. Lớp bề mặt là thứ được chiếu lên màn hình. Lớp thứ hai là thứ người ta muốn khán giả bỏ qua. Trong một kỳ chuyển nhượng, lớp thứ hai thường là chấn thương giấu kín hoặc điều khoản giải phóng hợp đồng. Trong một buổi Direct, lớp thứ hai là câu chuyện nền tảng. Nintendo Direct lần này là một bản tổng hợp dày đặc. Về phía nhà phát hành thứ nhất, The Legend of Zelda: Ocarina of Time Remake được giới thiệu kèm gameplay thực tế, đúng vào dịp kỷ niệm 40 năm thương hiệu Zelda, với các hoạt động kỷ niệm dự kiến kéo dài suốt năm. Mario Kart World xuất hiện như một tựa chủ lực. Metroid Ravenous tiếp nối dòng khoa học viễn tưởng. Kirby and the World Beyond được xác nhận cho năm 2027. Về phía bên thứ ba, Final Fantasy VII: Revelation và Crisis Core: Final Fantasy VII Reunion tạo ra khoảnh khắc gây bất ngờ nhất của buổi trình diễn. Fire Emblem: Fortune's Weave bổ sung một dòng chiến thuật nhập vai. Professor Layton and the New World of Steam đánh dấu sự trở lại của một thương hiệu giải đố lâu đời. Bối cảnh nền tảng mới là phần đáng bàn nhất. Phần lớn tựa game được chiếu thuộc quỹ độc quyền Switch 2. Chủ sở hữu Switch đời đầu vẫn nhận được một số tựa nhất định, nhưng thông điệp tổng thể đã rõ: Nintendo đang dồn trọng tâm sang phần cứng mới. Với một người làm thể thao, cấu trúc này quen thuộc đến mức khó chịu. Một đội bóng chuyển giao thế hệ cũng diễn ra y hệt. Các trụ cột cũ vẫn được giữ lại cho những trận vòng loại, nhưng toàn bộ kế hoạch dài hạn đã được vẽ lại quanh nhóm cầu thủ mới. Cổ động viên hiểu điều đó. Họ chỉ không muốn nó được nói ra thành lời. Lễ kỷ niệm 40 năm của Zelda cũng cần được đọc theo cách tương tự. Trong thể thao, những dịp kỷ niệm hiếm khi thuần túy là tri ân. Một trận đấu kỷ niệm luôn đi kèm việc bán áo, bán vé và tái định vị thương hiệu. Ở đây, việc công bố Ocarina of Time Remake ngay trong khung kỷ niệm là một lựa chọn có chủ đích, và nó đến cùng lúc với thông điệp về nền tảng mới. Phân tích của tôi tập trung vào một điểm: Nintendo đang thực hiện một cuộc chuyển dịch hệ sinh thái có kiểm soát, và Direct là công cụ để hợp thức hóa cuộc chuyển dịch đó bằng cảm xúc hoài niệm. Hãy nhìn vào cách các tựa game được xếp đặt. Ocarina of Time Remake là mồi nhử cảm xúc mạnh nhất trong tay Nintendo. Đây là tựa game gắn với ký ức của ít nhất hai thế hệ người chơi. Nhưng nó, cùng phần lớn nội dung khác, lại gắn với Switch 2. Cách dùng ký ức để bán phần cứng này không mới, nhưng lần này được thực hiện ở quy mô lớn hơn nhiều so với các chu kỳ trước. Mario Kart World và Metroid Ravenous đóng vai trò khác. Chúng là những thương hiệu có sức hút thường trực, đủ mạnh để tạo lý do mua máy mà không cần dựa vào hoài niệm. Kirby and the World Beyond, với mốc 2027, mang chức năng của một lời hứa dài hạn: người mua Switch 2 hôm nay sẽ có nội dung để chờ trong hai năm tới. Nhóm bên thứ ba đóng vai trò quan trọng nhất về mặt chiến lược. Final Fantasy VII: Revelation và Crisis Core: Final Fantasy VII Reunion là hai cái tên khiến cộng đồng phải bàn tán. Với một nền tảng mới, việc kéo được các thương hiệu nhập vai lớn về hệ sinh thái của mình là tín hiệu cho thấy quan hệ đối tác đang được củng cố. Trong ngôn ngữ chuyển nhượng, đây là một bản hợp đồng cho mượn kèm điều khoản mua đứt: không ồn ào, nhưng thay đổi cục diện dài hạn. Fire Emblem: Fortune's Weave và Professor Layton and the New World of Steam hoàn thiện bức tranh theo cách khác. Một bên phục vụ nhóm người chơi chiến thuật trung thành. Một bên phục vụ nhóm người chơi giải đố lớn tuổi hơn. Cả hai đều là những cộng đồng có tỉ lệ gắn bó cao và ít dao động — đúng kiểu cổ động viên trung thành mà mọi đội bóng muốn giữ lại qua mùa chuyển nhượng. Có một bài toán kinh tế nằm dưới tất cả những lựa chọn này. Khi một nền tảng mới ra kệ, nhà sản xuất phải chọn giữa việc tiếp tục nuôi tệp người dùng cũ và việc dồn nguồn lực cho tệp người dùng mới. Nuôi cả hai cùng lúc rất tốn kém, vì mỗi tựa game phải được tối ưu cho hai cấu hình khác nhau. Dồn cho một bên thì rẻ hơn, nhưng đi kèm rủi ro thương hiệu. Nintendo chọn cách thứ hai, và chọn nói về nó bằng một câu ngắn gọn nhất có thể. Điều đáng chú ý là những gì buổi Direct không nói. Không có ngày phát hành cụ thể cho phần lớn tựa game. Không có thông tin về cấu hình, hiệu năng hay chế độ chơi nhiều người. Không có bất kỳ chi tiết nào liên quan đến giải đấu, hệ thống thi đấu hay cấu trúc cạnh tranh. Đây là điểm tôi muốn nhấn mạnh, bởi không ít bản tin đã vội gán nhãn esports cho buổi trình diễn này. Nintendo Direct thuộc nhóm sự kiện tiếp thị, nằm ngoài mọi hệ thống thi đấu. Ở đó không có bảng đấu, không có đội tuyển, không có tuyển thủ, không có luật thi đấu. Gán nhãn esports cho một buổi công bố game là một sai lầm phân tích, và nó khiến người đọc hiểu sai về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái cạnh tranh quanh các thương hiệu này. Nếu muốn đánh giá dưới góc độ cạnh tranh, ta phải chờ những dữ liệu khác: tựa game có chế độ nhiều người chơi trực tuyến hay không, có công cụ tổ chức giải đấu hay không, nhà phát hành có mở API quan sát trận đấu hay không. Thiếu những thứ đó, mọi suy đoán về esports chỉ là suy diễn. Đây là lúc tôi nghĩ về Hiệp Ba. Trong bóng đá, hiệp ba là khoảng thời gian không tồn tại trên bảng tỉ số — nó nằm sau tiếng còi mãn cuộc, khi người ta bắt đầu đặt những câu hỏi khó. Với một nền tảng phần cứng, hiệp ba bắt đầu vào ngày máy lên kệ. Đó là lúc giá trị thật của danh sách tựa game được kiểm chứng, chứ không phải vào ngày trailer được chiếu. Khán giả có thể reo hò trong buổi Direct. Thị trường thì chỉ trả lời sau đó sáu tháng. Tôi có thể sai ở đâu? Có ba điểm tôi tự vấn. Đầu tiên, việc phần lớn tựa game là độc quyền Switch 2 có thể đơn thuần là hệ quả kỹ thuật. Một số thương hiệu, đặc biệt là những tựa đòi hỏi tài nguyên đồ họa lớn, khó chạy trên Switch đời đầu mà không phải cắt giảm đáng kể. Trong trường hợp đó, độc quyền là giới hạn vật lý hơn là một đòn thương mại có tính toán. Thứ hai, việc hỗ trợ Switch gốc chậm lại là điều đã được dự báo từ lâu. Chu kỳ sống của một nền tảng console thường kéo dài khoảng bảy đến tám năm trước khi bước vào giai đoạn thu hẹp. Việc Nintendo xác nhận điều này bằng một câu nhẹ tay có thể là cách giảm sốc cho cộng đồng, thay vì một chiến lược che giấu thông tin. Thứ ba, khung kỷ niệm 40 năm Zelda có thể là một liều xoa dịu. Khi một phần khán giả cảm thấy bị bỏ lại phía sau, việc tung ra một tựa game hoài niệm là phương án hiệu quả về mặt cảm xúc. Nhưng nếu Ocarina of Time Remake bị trì hoãn hoặc ra mắt mà không có ngày cụ thể, hiệu ứng ngược lại sẽ rất mạnh, và nó sẽ rơi đúng vào nhóm người hâm mộ trung thành nhất. Một điều nữa khiến tôi do dự: tôi đang phân tích một sự kiện tiếp thị bằng bộ khung phân tích thể thao. Đó là lựa chọn có chủ đích, nhưng nó có giới hạn. Bóng đá có bảng tỉ số, có lịch sử đối đầu, có dữ liệu chạy và dữ liệu chạm bóng. Một buổi Direct chỉ có trailer và im lặng. Chicago Fire dạy tôi rằng bóng đá luôn biết cách giẫm nát kịch bản. Ngành game cũng giẫm nát kịch bản, nhưng theo cách chậm hơn, và thường là bằng doanh số. Dự đoán của tôi, ở dạng có thể kiểm chứng: trong vòng mười hai tháng tới, tỉ lệ tựa game độc quyền Switch 2 trong các buổi Direct sẽ tiếp tục tăng, và số tựa dành cho Switch đời đầu sẽ giảm xuống mức chỉ còn những sản phẩm quy mô nhỏ hoặc bản chuyển đổi. Nếu điều đó đúng, buổi Direct này sẽ được nhớ đến như cột mốc đánh dấu lúc Nintendo ngừng giả vờ rằng hai thế hệ phần cứng còn bình đẳng với nhau. Nếu tôi sai, cách kiểm chứng rất đơn giản: đếm số tựa Switch đời đầu trong buổi Direct tiếp theo. Tôi viết về những buổi công bố game để kể về ngành công nghiệp này, nhưng hóa ra lại đang kể về chính mình — về cái cách một người làm nghề quan sát luôn phải chọn giữa việc reo theo đám đông và việc ngồi lại một mình với dữ liệu.