Sarana để vua đi dạo giữa bàn cờ Olympiad: giải mã biến thể Modern của khai cuộc Ý và nước 5.e5!

Vua trắng rời khỏi góc, và tôi ngồi lại rất lâu trước màn hình Ở một bàn đấu trong khuôn khổ Olympiad cờ vua, Alexei Sarana nhập thành xong rồi để vua trắng bước ra khỏi hàng tốt ở cánh vua. Vị vua đi qua những ô mà sách vở dạy rằng nó không được lai vãng khi hậu còn trên bàn. Không có tiếng vỗ tay nào vang lên ở khoảnh khắc đó, bởi phần lớn khán giả theo dõi trực tuyến không nhận ra điều gì vừa xảy ra. Nhưng những người từng ngồi trước bàn cờ đủ lâu đều biết: khi một đại kiện tướng trẻ dám dắt vua của mình vào giữa một trung tâm đang mở, thì phía sau nước đi đó luôn có một cấu trúc đã được tính sẵn từ nước thứ năm. Tôi mở lại ván đấu nhiều lần. Không phải để xem vua đi tới đâu, mà để tìm xem điều gì đã cho phép nó đi. Bởi trong cờ vua, một nước đi kỳ lạ chưa bao giờ là nguyên nhân. Nó là kết quả. Và trong trường hợp này, nguyên nhân nằm ở một nhánh khai cuộc mà giới chơi phong trào Việt Nam thường đi ngang qua mà không dừng lại: biến thể Modern của khai cuộc Ý, với nước thứ năm đầy gai góc 5.e5! Cần nói ngay một điều để giữ đúng nguyên tắc làm việc của tôi: bản ghi ván đấu cụ thể của Sarana không nằm trong tay tôi khi tôi viết những dòng này. Tài liệu tôi có chỉ nêu tên anh gắn với một ván ở Olympiad và một hình ảnh vua đi dạo. Vì vậy, mọi suy luận về ván đấu ấy tôi trình bày như một giả thuyết có thể kiểm chứng, không phải một khẳng định đã được xác nhận bằng biên bản. Còn về khai cuộc thì khác. Đó là phần tôi có thể mổ xẻ tới cùng. Một ốc đảo mà hai con đường cùng dẫn tới Khai cuộc Ý bắt đầu bằng 1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3.Bc4. Trắng đặt tượng lên đường chéo a2-g8, nhắm thẳng vào f7 — ô yếu nhất trong doanh trại Đen ở giai đoạn đầu ván. Đen đáp lại bằng 3...Nf6, đưa mã ra tấn công tốt e4 ngay lập tức. Đây là điểm rẽ quen thuộc của mọi kỳ thủ phong trào. Phần đông chọn 4.d3 hoặc 4.c3. Đó là những nước lành, an toàn, dễ nhớ, và cũng dễ dẫn tới những ván đấu mà cả hai bên đều cảm thấy mình chơi tốt nhưng chẳng ai thắng. Tôi đã xem hàng trăm ván như vậy ở các giải phong trào trong nước. Chúng không sai. Chúng chỉ thiếu một thứ: một lý do để đối phương phải sợ. Biến thể Modern chọn con đường khác. Trắng đánh 4.d4, mở trung tâm ngay khi mã Đen còn đang treo ở f6. Đen bắt tốt bằng 4...exd4. Và rồi Trắng không vội giành lại tốt bằng 5.Nxd4 — nước đi mà mọi con mắt chờ đợi — mà đẩy 5.e5! Đó là nước thứ năm được nhắc tới trong tài liệu nguồn, và là trung tâm của toàn bộ bài viết này. Điều thú vị là 5.e5! có hai lối vào. Lối thứ nhất là tuyến Ý tôi vừa kể: 1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3.Bc4 Nf6 4.d4 exd4 5.e5!. Lối thứ hai là tuyến Scotch Gambit: 1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3.d4 exd4 4.Bc4 Nf6 5.e5!. Hai trật tự nước đi khác nhau, hai cách kể khác nhau, nhưng cùng đổ về một thế cờ duy nhất. Với một kỳ thủ chơi phong trào, chi tiết này có giá trị thực dụng rất lớn. Bạn không cần học hai khai cuộc. Bạn học một thế cờ, rồi học hai con đường dẫn tới nó. Đối thủ của bạn có thể cố lảng tránh tuyến Ý bằng cách chuyển sang Scotch, nhưng họ vẫn rơi vào đúng căn phòng bạn đã kê sẵn bàn ghế. Trong thực chiến, đó là một lợi thế tâm lý không hề nhỏ: đối phương đi đúng nước họ nghĩ là để thoát, mà vẫn thấy mình đứng trước cùng một bài toán. Và đây là chỗ tôi muốn dừng lại một nhịp để nói về điều tôi học được từ một môn khác. Không phải nơi quân cờ đang đứng, mà nơi quân cờ sắp rơi xuống, mới là mảnh ghép không gian thật sự. Tôi học câu này từ bóng đá, từ hơn hai nghìn lượt chia sẻ của một bài phân tích tôi viết năm 2026 về cách một tiền vệ lùi sâu năm mét khiến hàng thủ đối phương giãn ra 4,2 mét. Nhưng nguyên lý ấy đúng với bàn cờ theo cách trần trụi hơn, bởi ở đây không ai che giấu được vị trí của mình. Bàn cờ cho bạn thấy mọi thứ, trừ thứ quan trọng nhất: nước đi tiếp theo của đối phương. Khi Trắng đẩy 5.e5, cùng lúc ba sự kiện không gian xảy ra. Thứ nhất, tốt trắng tiến lên e5 và tấn công mã Đen đang đứng ở f6. Mã buộc phải trả lời. Thứ hai, tốt e5 kiểm soát hai ô d6 và f6. Đó chính là hai ô mà tượng và mã Đen cần để tổ chức phòng thủ. Thứ ba, tốt d4 của Trắng đã biến mất. Trắng đang chịu thiếu một tốt. Ba sự kiện này cộng lại tạo thành một giao dịch: Trắng đổi một tốt lấy không gian, nhịp độ và quyền kiểm soát các ô trung tâm. Câu hỏi duy nhất mà cả hai bên phải trả lời là liệu món hàng đổi được có xứng giá hay không. Và câu trả lời, như mọi khi trong cờ vua, phụ thuộc vào việc Đen có biết chính xác mã của mình phải rơi xuống đâu hay không. Bản đồ bốn ô rơi của mã Đen Sau 5.e5, mã Đen ở f6 bị tấn công và có bốn lựa chọn rời đi. Tài liệu nguồn nêu ba trong số đó là những hướng chính: 5...d5, 5...Ng4 và 5...Ne4. Tôi sẽ đi qua từng hướng, nhưng trước đó cần vẽ lại bản đồ để thấy tại sao chỉ có ba hướng được coi là chính, còn hướng thứ tư thì bị xếp vào loại khó chấp nhận. Hướng thứ tư ấy là lùi về 5...Ng8. Mã quay lại ô xuất phát. Về mặt hình thức, nó an toàn. Về mặt cấu trúc, đó là một sự đầu hàng sớm. Một quân cờ đã dùng hai nhịp để đi từ g8 sang f6 rồi quay lại g8 là một quân cờ đã tiêu hao thời gian mà không đổi lấy bất cứ thứ gì. Trắng chỉ cần tiếp tục phát triển, và đứng trước một Đen đã tự bỏ đi hai nhịp trong một khai cuộc mở, Trắng có quyền mơ tới những thứ lớn hơn một chút lợi thế. Vậy ba hướng thật sự là gì? Hướng một: 5...d5. Đây là câu trả lời có nguyên tắc nhất, và cũng là hướng được nhắc tới đầu tiên trong tài liệu. Đen không chạy mã. Đen đánh thẳng vào trung tâm bằng tốt, tranh thủ lúc mã Trắng còn đứng ở f3 và chưa có thời gian ổn định cấu trúc. Ý tưởng của Đen rất rõ: nếu Trắng không xử lý được tốt d5, cả khối trung tâm của Trắng sẽ đông cứng lại và tốt e5 biến từ một mũi nhọn thành một mục tiêu. Trắng thường đáp bằng 6.Bb5, đóng ghim mã Đen ở c6 và chuẩn bị lấy lại tốt ở d4 bằng mã. Sau đó Đen có thể đưa mã vào trung tâm bằng 6...Ne4, rồi khi Trắng lấy lại tốt bằng 7.Nxd4, Đen củng cố bằng 7...Bd7. Đến đây, một thế cờ điển hình xuất hiện: Trắng có không gian và một trung tâm tốt dày, Đen có hai tượng tiềm năng và một cấu trúc tốt vững vàng hơn. Trắng đánh 8.Bxc6 rồi 9.O-O, Đen bắt lại bằng tốt b, và bàn cờ chia thành hai nửa rõ rệt. Trắng sẽ chơi ở trung tâm và cánh vua. Đen sẽ chơi dọc cột c mở và nhắm vào những ô đen ở cánh hậu. Điều tôi muốn bạn để ý ở đây không phải là tên các nước đi, mà là hình dạng. Cấu trúc tốt của cả hai bên sau chuỗi nước này là một cấu trúc bất đối xứng. Trắng có nhiều tốt hơn ở trung tâm, Đen có nhiều tốt hơn ở cánh. Trong những thế cờ như vậy, người thắng thường không phải người chơi hay hơn, mà là người hiểu rõ hơn nửa bàn cờ nào thuộc về mình. Đây chính là loại thế cờ mà tôi gọi là mảnh ghép không gian: không phải bạn có bao nhiêu quân, mà bạn kiểm soát được bao nhiêu ô mà quân của bạn cần đi qua. Hướng hai: 5...Ng4. Đen không lùi, không sang ngang, mà nhảy vào g4 để tấn công chính tốt e5. Đây là hướng mang tính thách thức trực tiếp, và tài liệu nguồn xếp nó vào nhóm phản ứng chính. Về mặt cảm giác, nó thỏa mãn bản năng của người chơi phong trào: đối phương vừa đẩy tốt lên, mình đánh vào nó ngay. Nhưng ở đây có một cái bẫy hình học mà tôi đã nhìn thấy rất nhiều lần khi xem các ván phong trào. Mã ở g4 đứng trên một ô nằm trong tầm ngắm của hậu Trắng nếu hậu đi lên e2, và nằm trong tầm ngắm của tượng nếu tượng đi lên f4. Đen đang tấn công một tốt, nhưng đồng thời đang đặt một quân nhẹ vào một ô mà đối phương có thể biến thành mục tiêu trong một nhịp. Trắng thường trả lời bằng 6.Qe2 hoặc 6.Bf4. Cả hai nước đều có cùng một logic: giữ tốt e5, đồng thời tạo ra một đe dọa mới lên chính quân vừa nhảy vào. Và đây là chỗ tôi phải nói thẳng một điều mà nhiều bài viết về khai cuộc phong trào né tránh: 5...Ng4 là một nước đi mà nếu Đen không tính chính xác, nó sẽ biến thành một quân cờ đi lạc. Còn nếu Đen tính chính xác, nó là một nước đi hoàn toàn đứng vững. Khoảng cách giữa hai kết cục ấy chỉ là vài nước. Trong cờ vua, đó là loại khoảng cách nguy hiểm nhất, bởi nó không nằm ở kiến thức khai cuộc mà nằm ở khả năng tính toán tại bàn. Hướng ba: 5...Ne4. Đen đưa mã vào trung tâm, chấp nhận rằng Trắng sẽ lấy lại được tốt ở d4. Đây là hướng mà tôi thấy thú vị nhất về mặt cấu trúc. Nếu 5...d5 là câu trả lời bằng vật chất và 5...Ng4 là câu trả lời bằng khiêu khích, thì 5...Ne4 là câu trả lời bằng chiếm đóng. Đen đặt một quân cờ lên đúng ô trung tâm mà Trắng vừa bỏ ra một tốt để kiểm soát. Trắng sẽ chơi 6.Qe2 hoặc 6.Bd5, và trong cả hai trường hợp, mã Đen bị hỏi một câu rất khó: ở lại thì bị ép, rời đi thì mất nhịp. Nước rời phổ biến là 6...Nc5, đưa mã về một ô ổn định hơn nhưng kém oai hơn. Trắng tiếp tục bằng 7.Nxd4 hoặc 7.O-O tùy trật tự, và bước vào một thế cờ mà Trắng có trung tâm vững, phát triển nhanh, còn Đen có cấu trúc tốt chắc nhưng ít không gian. Ba hướng, ba cách trả lời, ba loại thế cờ khác nhau. Nhưng tất cả đều xuất phát từ một câu hỏi duy nhất mà 5.e5! đặt ra cho Đen: mã của anh sẽ rơi xuống đâu, và sau khi nó rơi xuống, anh có còn đủ nhịp để tổ chức hàng phòng ngự hay không? Bài toán pressing của Đen không nằm ở tốc độ, mà nằm ở cách họ vẽ lại bản đồ bàn cờ. Đó là câu tôi vẫn dùng khi phân tích các trận bóng, và tôi thấy nó đúng gần như nguyên vẹn ở đây. Đen không cần đi nhanh hơn Trắng. Đen cần biết chính xác ô nào phải bỏ, ô nào phải giữ, cột nào phải mở. Tại sao vua lại được phép đi dạo Giờ quay lại với hình ảnh mở đầu bài viết. Trong phần lớn thế cờ khai cuộc, vua là quân cờ duy nhất không được tham gia vào cuộc chiến. Nó chỉ có một nhiệm vụ: nhập thành, rồi ngồi yên. Nhưng có một loại thế cờ mà luật ấy bị đảo ngược. Đó là những thế cờ mà hậu đã rời bàn, hoặc trung tâm đã đóng lại hoàn toàn, hoặc vật chất đã bị chia lại theo cách khiến mọi quân cờ đều phải làm việc. Tôi tin rằng ván đấu của Sarana thuộc loại thứ ba. Tài liệu nguồn nhắc tới ván ấy như một khoảnh khắc ẩn, không phải một ván đấu đầu bảng hay một ván quyết định. Điều đó khiến tôi nghĩ tới một thế cờ đã bước vào giai đoạn tàn cuộc với cấu trúc tốt bất đối xứng — chính cái cấu trúc mà biến thể Modern sinh ra. Trong những tàn cuộc như vậy, vua trắng đi từ g1 sang f1, sang e2, rồi lên d3 hay e3, trở thành một quân cờ tấn công không thể bị đuổi đi. Không có hậu trên bàn để trừng phạt nó. Không có tượng nào còn đủ đường chéo để ghim nó. Vua đi dạo, và đi dạo một cách hợp pháp. Nhưng tôi cũng để mở khả năng thứ hai, và đây là lý do tôi khăng khăng gọi phần này là giả thuyết. Có những ván đấu ở Olympiad mà vua đi vào giữa bàn khi hậu vẫn còn, trong một cuộc tấn công tổng lực. Những ván như vậy hiếm, và khi chúng xảy ra, chúng thường trở thành huyền thoại nhỏ trong cộng đồng. Nếu ván của Sarana thuộc loại đó, thì vua đi dạo là đỉnh điểm của một cuộc tấn công được xây trên chính cấu trúc trung tâm mà 5.e5! tạo ra. Hai khả năng, một kết luận chung. Dù vua đi dạo ở giai đoạn nào, nó chỉ đi được vì trước đó có một ai đã trả giá bằng vật chất để mở ra không gian. Bàn cờ không tặng quà cho ai. Mỗi ô trống đều có hóa đơn. Và đây là chỗ tôi muốn kể một câu chuyện cá nhân, bởi nó giải thích tại sao tôi lại dành nhiều thời gian cho một nước khai cuộc của người khác như vậy. Năm 2026, khi dịch bệnh đóng cửa mọi khán đài trên thế giới, tôi tham gia một dự án khảo sát mười hai đội bóng về ảnh hưởng của việc thi đấu không khán giả. Kết quả khiến tôi bất ngờ theo một cách không liên quan tới bóng đá: chỉ số chuyền thành công của các đội chủ nhà giảm bảy phần trăm. Mùa bóng trống dạy tôi rằng tiếng vỗ tay không chỉ là âm thanh, mà là một phần cấu trúc trận đấu. Khi nó biến mất, cấu trúc thay đổi, và những cầu thủ tưởng như không nghe thấy gì lại chơi khác đi. Cờ vua trong giai đoạn đó cũng vậy. Các giải đấu chuyển lên mạng, không khán giả, không tiếng ồn, không khí căng của một hội trường đông người. Và tôi nhận ra rằng những ván cờ tôi phân tích sâu nhất trong hai năm ấy lại là những ván có cảm giác trống trải nhất. Esports cho tôi thấy một không gian chiến thuật không cần sân bóng vẫn có thể khiến tim đập nhanh. Cờ vua cho tôi thấy điều ngược lại: một không gian chiến thuật có thể khiến tim đập nhanh mà không cần bất cứ ai ở trong phòng. Nhưng tôi đi lạc rồi. Quay lại với 5.e5!. Sveshnikov và dòng máu di truyền của một biến thể Tài liệu nguồn nhắc tới một chi tiết mà tôi nghĩ là quan trọng hơn vẻ ngoài của nó: Evgeny Sveshnikov từng chơi biến thể này thường xuyên và đạt kết quả tốt. Với người theo dõi cờ vua lâu năm, việc Sveshnikov chơi một hệ thống nào đó chưa bao giờ là chuyện nhỏ. Ông là một trong những kiện tướng có dấu ấn lý thuyết mạnh nhất của nửa sau thế kỷ hai mươi. Tên ông gắn với một trong những biến thể Sicilian phổ biến nhất và khó chịu nhất cho tới tận ngày nay. Việc ông để lại dấu tay trên một nhánh của khai cuộc Ý không phải là một ghi chú lịch sử. Đó là một sự bảo chứng. Vì sao? Bởi vì một hệ thống được một kiện tướng hàng đầu chơi hàng trăm ván không phải là một mẹo. Nó là một cấu trúc đã được kiểm nghiệm qua nhiều thập kỷ, qua nhiều thế hệ đối thủ, qua nhiều lần các động cơ phân tích soi tới từng nước. Những thứ như vậy hiếm khi sụp đổ hoàn toàn. Chúng chỉ bị làm cho chính xác hơn. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu và các giải đấu của tôi, những hệ thống có tuổi thọ dài thường có chung một đặc điểm: chúng có cấu trúc tốt đẹp ở tầng sâu, nhưng lại có vẻ ngoài khiến người chơi phong trào nghĩ rằng chúng có thể học trong một buổi tối. Biến thể Modern của khai cuộc Ý đúng là như vậy. Nó có một câu chuyện dễ kể: đẩy tốt, tấn công mã, có bẫy. Nhưng bên dưới câu chuyện ấy là một mạng lưới các trật tự nước đi mà nếu đi lệch một nhịp, bạn sẽ nhận ra mình không còn ở trong biến thể nữa. Tôi đọc lại câu trong tài liệu nguồn: tác giả khuyên độc giả nên học nó, gọi nó là một vũ khí thực chiến sắc bén, nhiều bẫy, phù hợp cho người chơi phong trào. Tôi đồng ý với phần đầu và thận trọng với phần sau. Một dòng khai cuộc nhiều bẫy là một dòng khai cuộc mà phần thưởng của bạn phụ thuộc vào sự thiếu hiểu biết của đối phương. Đó là lúc tôi cần nói tới phần khó nhất của bài viết này. Cái bẫy của những dòng đầy bẫy Tôi phải mở bài này bằng một lời thú nhận nghề nghiệp. Tài liệu nguồn tôi có không kèm theo một tỉ lệ phần trăm nào. Không có chỉ số khớp với động cơ, không có số nước trung bình mỗi ván, không có tỉ lệ thắng thua trên cơ sở dữ liệu. Chỉ có một tuyên bố mang tính thực hành: Đen khó cân bằng một cách đơn giản. Tôi tin tuyên bố ấy đúng. Nhưng tôi tin nó đúng với một lý do rất khác cái lý do mà người ta thường nghĩ. Người ta thường đọc một dòng khai cuộc nhiều bẫy như sau: Trắng đẩy tốt lên, Đen mắc sai lầm, Trắng thắng. Cách đọc ấy không sai, nhưng nó mô tả một trò chơi đơn giản hơn cờ vua. Trong thực tế, điều làm cho 5.e5! khó chịu không phải là bẫy. Bẫy chỉ hoạt động với người chưa gặp thế cờ. Điều làm cho nó khó chịu là quyết định. Sau 5.e5!, Đen không có một nước đi hiển nhiên nào. 5...d5 làm mở trung tâm. 5...Ng4 gây hấn nhưng đặt quân vào tầm ngắm. 5...Ne4 chiếm ô trung tâm nhưng dễ bị ép rời. Không có nước nào trong ba nước ấy là một nước đi mà một người chơi phong trào có thể đi bằng phản xạ. Cả ba đều đòi hỏi Đen phải tính tiếp một cây các biến khác nhau. Và đó chính là giá trị đích thực của biến thể: nó không thắng bằng một đòn quyết định, nó thắng bằng cách buộc đối phương phải làm việc nặng hơn bạn ngay từ nước thứ năm. Nhưng ở đây có một điểm mù mà tôi muốn đặt ngón tay lên. Những dòng khai cuộc sống bằng sự bất ngờ sẽ chết vì sự chuẩn bị. Nếu một ngày nào đó đối thủ của bạn ngồi nhà, mở cơ sở dữ liệu, học thuộc ba hướng trả lời, và ghi nhớ chính xác mười lăm nước tiếp theo của hướng anh ta chọn, thì lợi thế của bạn biến mất trong tích tắc. Bạn không còn đối đầu với một người chơi đang bối rối. Bạn đối đầu với một người chơi đã về đích trước bạn. Đó là chưa kể tới vấn đề thời gian. Trong những ván có kiểm soát nhanh, các dòng khai cuộc nhiều bẫy thường hoạt động như bẫy tự chụp: người chơi Trắng háo hức lao vào cuộc tấn công, tính một đòn chiến thuật đẹp, tiêu hết ba mươi phút cho mười nước đi, và rồi nhận ra mình không có kế hoạch cho nước thứ hai mươi. Trong khi đó, người chơi Đen chỉ cần biết một đường duy nhất để thoát ra một thế cờ bình ổn. Bên nào có ít việc phải nhớ hơn thì thường là bên có lợi hơn khi đồng hồ chạy. Tôi đã thấy điều này không chỉ ở cờ vua. Nó là cùng một cơ chế mà tôi quan sát trong bóng đá, khi một đội vào trận với một bài pressing được thiết kế cho hai mươi phút đầu, rồi hết pin và không có phương án dự phòng cho phút sáu mươi. Sự sắc bén không có hệ thống đằng sau thì chỉ là một khoản vay ngắn hạn. Vậy nên tôi muốn nói chính xác điều tôi nghĩ về biến thể Modern của khai cuộc Ý, ở dạng đầy đủ nhất: Nó là một công cụ học tập tuyệt vời. Nó dạy bạn ba bài học mà bất kỳ kỳ thủ phong trào nào cũng cần: cách mở trung tâm khi mã đối phương còn treo, cách đổi vật chất lấy nhịp, và cách đối xử với những ô trống như thể chúng là quân cờ. Nó là một vũ khí thực chiến tốt. Ở các giải phong trào trong nước, nơi thời gian chuẩn bị trước giải của phần lớn người chơi bị giới hạn bởi công việc và gia đình, một hệ thống khiến đối thủ phải suy nghĩ từ nước thứ năm luôn có giá trị. Nó không phải là một bảo đảm. Và bất kỳ ai nói với bạn rằng Đen không thể cân bằng trong dòng này đều đang nói về một sự khó chịu, không phải một chân lý. Sự khó chịu là có thật. Nhưng chân lý thì phải chờ dữ liệu. Tôi biết có người sẽ đọc tới đây và nói rằng tôi đang làm nhạt đi một dòng khai cuộc thú vị. Tôi không nghĩ vậy. Tôi nghĩ người ta chỉ sợ một dòng khai cuộc đến mức không dám nói ra chỗ yếu của nó là người chưa thật sự hiểu nó. Chiến thuật chỉ hoàn thiện khi được kể bằng ngôn ngữ mà người chơi dám tin. Và người chơi chỉ dám tin khi câu chuyện có cả phần khen lẫn phần cảnh báo. Điều tôi sẽ kiểm chứng ở ván sau Nếu bạn đọc tới đây và muốn mang biến thể này vào ván đấu tiếp theo, tôi đề nghị bạn làm một việc khác với thói quen thường ngày. Đừng học nó như một chuỗi nước đi. Hãy học nó như một bản đồ. Bản đồ ấy gồm bốn điểm. Tốt trắng tiến lên e5 và chặn hai ô d6 và f6. Tốt d4 đã bị bắt và sẽ được lấy lại bằng mã. Mã Đen có ba hướng rơi, và mỗi hướng dẫn tới một hình dạng cấu trúc tốt khác nhau. Vua của bạn, nếu ván đấu kéo dài đủ lâu và hậu rời bàn, sẽ trở thành một quân cờ chứ không còn là một mục tiêu. Rồi hãy chọn hai bàn cờ thật, hai đối thủ thật, và chơi nó hai lần với hai hướng trả lời khác nhau của Đen. Đừng chơi trên máy. Chơi trên bàn, với một tờ giấy bên cạnh, và ghi lại cảm giác của bạn ở nước thứ mười hai và nước thứ hai mươi. Tôi tin bạn sẽ phát hiện ra rằng điểm khó nhất của biến thể Modern không phải là tìm nước đi đúng, mà là giữ được bình tĩnh khi đối phương chọn hướng mà bạn chưa chuẩn bị kỹ nhất. Còn với tôi, tôi sẽ dành vài buổi tối tới để làm một việc mà tôi đã bỏ dở: tìm lại bản ghi ván đấu của Sarana. Bởi tôi muốn biết một điều rất cụ thể. Khi vua trắng của anh bước ra khỏi góc, nó đi qua ô nào trước? Ô đầu tiên ấy sẽ kể cho tôi biết toàn bộ câu chuyện còn lại. Bởi trong cờ vua cũng như trên sân bóng, một quân cờ không bao giờ di chuyển ngẫu nhiên. Nó luôn đi tới nơi mà một ai đó, từ rất lâu trước đó, đã dọn sẵn chỗ.